Pagbinayloay Bisaya

Saturday, December 20, 2008

Kahinam Sa Pagbinisaya

Kasagarang isulti sa bag-ong misalmot sa balayan sa Lunsayng Binisaya mao gyod ang kahinam, kalipay sa pagkakaplag sa maong hugpong sa mga Bisaya nga lonlon Binisaya ang gamit diha pagpadayag sa pagbati ug hunahuna.

Kasagaran modayag usab sa katagbawan sa ilang kamingaw sa Binisaya, labi na tong wala gyoy makaestorya og Binisaya.

Lalom og dulot ang pinulongan, dulot sa bukog, tadlas sa panundoman, sa handomanan sa atong kagahapon, kailahan, ug naandan. Kalibotan o puloy-anan sa kalag ug kahiladman ang iyang naandan nga pinulongan. Ang mga handomanan diha sa pinulongan, mabati o masinati pag-usab, molab-as sa mga panundoman nga dakong kabahin sa pagka-Bisaya, kabahin sa namathang kinaiya, mga relasyon, mga paryente, higala, hinigugma ug uban pa.

Unsa gyod diay ang mahanaw kon mahanaw ang kaugalingong pinulongan?
Daghan, lakip na ang mga handomanan sa kasuod ug pagpangga sa ginikanan, kahigalaan, mga silinga, kauban ug uban pang sakop sa katilingban.

Nahikot sad ang handomanan sa dapit sa pinulongan, sa iyang palibot, mga tanaman, kakahoyan, kahibalo diha sa katilingban. Kon mao, ginadala-dala diay nato ang handomanan sa katilingban ug sa atong dapit, bitbit nato ang mga pagbati tali sa atong ginikanan, kaigsoonan ug kahigalaan, diha sa paghandom nato sa atong pinulongan.

Mao nga ang kahinam sa Binisaya, mao sad ang kamingaw sa atong naandan nga puloy-anan, dapit, kasuod, kapamilya,katilingban, kaliwat, o nasod.

Panginabuhi ang kassagarang hinungdan nga mahilayo ta sa kaugalingong dapit, o sa katilingban o pinulongan. Maayo na lang kay mahulipan kining tanan tungod sa bag-ong teknolohiya, sa internet pananglitan. Apan kasagarang pinulongan sa internet, Inenglis man. Tinuod ni kaniadto sa pagsugod sa internet, apan karon nagkadaghan nang pinulongan nga midayag diha.

Ang mga Bisaya usab nagsugod na'g pauli paingon sa ilang kaugalingong
puloy-anan, kon dili man sa pisikal nga dapit o yuta, apan anaa paingon sa pagpauli sa puloy-anan o kalibotan sa pinulongan, ang nahilambigit sa iyang gibiyaan.

Giputos niya sa iyang pinulongan ang tanan nga iyang kagikan. Sa pag-abli sa putos, sa kahinam sa pagsulti ug paggamit sa kaugalingong dila, iya na usab matilawan ang kalami sa kalibotan ug kinabuhi.

Kay kon motilaw, di ba kaugalingong dila ang gamiton? Aron mas lami, kaugalingong dila gyod ang gamiton. Sa ingon, ang kahinam matagbaw na.