Kahinam Sa Pagbinisaya

2008-12-20T19:58:00.000-08:00

Kasagarang isulti sa bag-ong misalmot sa balayan sa Lunsayng Binisaya mao gyod ang kahinam, kalipay sa pagkakaplag sa maong hugpong sa mga Bisaya nga lonlon Binisaya ang gamit diha pagpadayag sa pagbati ug hunahuna.

Kasagaran modayag usab sa katagbawan sa ilang kamingaw sa Binisaya, labi na tong wala gyoy makaestorya og Binisaya.

Lalom og dulot ang pinulongan, dulot sa bukog, tadlas sa panundoman, sa handomanan sa atong kagahapon, kailahan, ug naandan. Kalibotan o puloy-anan sa kalag ug kahiladman ang iyang naandan nga pinulongan. Ang mga handomanan diha sa pinulongan, mabati o masinati pag-usab, molab-as sa mga panundoman nga dakong kabahin sa pagka-Bisaya, kabahin sa namathang kinaiya, mga relasyon, mga paryente, higala, hinigugma ug uban pa.

Unsa gyod diay ang mahanaw kon mahanaw ang kaugalingong pinulongan?
Daghan, lakip na ang mga handomanan sa kasuod ug pagpangga sa ginikanan, kahigalaan, mga silinga, kauban ug uban pang sakop sa katilingban.

Nahikot sad ang handomanan sa dapit sa pinulongan, sa iyang palibot, mga tanaman, kakahoyan, kahibalo diha sa katilingban. Kon mao, ginadala-dala diay nato ang handomanan sa katilingban ug sa atong dapit, bitbit nato ang mga pagbati tali sa atong ginikanan, kaigsoonan ug kahigalaan, diha sa paghandom nato sa atong pinulongan.

Mao nga ang kahinam sa Binisaya, mao sad ang kamingaw sa atong naandan nga puloy-anan, dapit, kasuod, kapamilya,katilingban, kaliwat, o nasod.

Panginabuhi ang kassagarang hinungdan nga mahilayo ta sa kaugalingong dapit, o sa katilingban o pinulongan. Maayo na lang kay mahulipan kining tanan tungod sa bag-ong teknolohiya, sa internet pananglitan. Apan kasagarang pinulongan sa internet, Inenglis man. Tinuod ni kaniadto sa pagsugod sa internet, apan karon nagkadaghan nang pinulongan nga midayag diha.

Ang mga Bisaya usab nagsugod na'g pauli paingon sa ilang kaugalingong
puloy-anan, kon dili man sa pisikal nga dapit o yuta, apan anaa paingon sa pagpauli sa puloy-anan o kalibotan sa pinulongan, ang nahilambigit sa iyang gibiyaan.

Giputos niya sa iyang pinulongan ang tanan nga iyang kagikan. Sa pag-abli sa putos, sa kahinam sa pagsulti ug paggamit sa kaugalingong dila, iya na usab matilawan ang kalami sa kalibotan ug kinabuhi.

Kay kon motilaw, di ba kaugalingong dila ang gamiton? Aron mas lami, kaugalingong dila gyod ang gamiton. Sa ingon, ang kahinam matagbaw na.

Lingaw Sa Binayloay

2008-12-20T19:39:00.000-08:00

Kasagarang tribo mao man, malingaw gyod sa komunikasyon o binayloay. Ang mga Bisaya, maligaw sad kaayo diha sa ilang binayloay, estoryahanay, mga pasiaw, tabi, ug uban pa.

Ang kalibotan sa Bisaya gatuyok diha sa mga estorya o balita diha sa binayloay sa iyang katilingban, barkada o grupo. Ang kalambigitan kun koneksyon niya sa iyang mga kaila, maoy kalibotan nga iyang ginatuyokan. Pangkatilingbanon ang Bisaya, diha siya sa katilingban nahigmata, nailhan, nakaila, nagtubo, nagdako,nagkaproblema, nagkasulosyon, nalipay ug nasubo, naa tanan. Namatikdan nga usa ni sa kalahian sa Bisaya ngadto sa mga langyaw nga taga Kasadpan(west) nga indibidwal ang gipalabi.

Mahiligon sa pagbasa ang tagaKasadpan, hinoon sad kay ang mga basahon sa ila mang pinulongan, ug naghulagway sa ilang ginama nga kalibotan, ginama sa kolonisasyon ug karon globalisasyon, agi sa gahom sa ilang bahandi, agi sa media. Samtang ang mga Bisaya, kasagaran, dili mahiligon sa pagbasa. Kay sa libro ang atubangan, mas gusto niya nga higala, kauban o tawo ang kaestoryahon. Maoy ampay niya nga komunikasyon.

Pagsulpot sa mga bag-ong teknolohiya, pananglitan ang selpon, nanghawod sa teksting ang mga Pinoy. Ug kining dagitwang (cyberspace) kun internet, gipahimuslan gyod pag-ayo ang tabi (chat) ug kining pangkatilingbanong kalambigitan (social network), sama sa friendster.

Tawo gyod, higala kun mga hinigugma maoy gustong kaestorya sa mga Bisaya.

Pagbinayloay Bisaya

Kahinam Sa Pagbinisaya

Lingaw Sa Binayloay